Mekanik pompalı traktöre chip tuning yapılır mı? Dürüst cevap
Kastamonu ve çevresinde tarlada çalışan traktörlerin önemli bir kısmı eski kuşak, mekanik pompalı traktörlerdir. Bu traktörlerin sahipleri bize sık sık aynı soruyu soruyor: chip tuning ile güç artar mı? Kısa cevap hayır. Nedenini ve bunun yerine neler yapılabileceğini bu rehberde anlatıyoruz.
Kısa cevap: chip tuning, motor beynindeki (ECU) yazılımın yeniden ayarlanmasıdır. Mekanik pompalı traktörde yakıt miktarını pompanın içindeki mekanik regülatör belirler; değiştirilecek bir yazılım yoktur. Bu traktörlerde güç kaybı varsa önce bakım ve arıza kontrolü yapılmalı, pompa ayarı gerekiyorsa işi test tezgâhı olan bir pompa-enjektör atölyesi yapmalıdır.
Chip tuning neyi değiştirir, mekanik pompa nasıl çalışır?
Chip tuning, elektronik kontrollü dizel motorlarda motor beyninin (ECU) içindeki haritaların yeniden ayarlanmasıdır. Beyin; püskürtme miktarını, zamanlamayı, yakıt basıncını, turbo basıncını ve tork sınırlarını sensörlerden gelen bilgiye göre her an hesaplar. Yazılım değiştiğinde motorun davranışı da değişir.
Mekanik pompalı bir traktörde bu hesabı bir bilgisayar değil, pompanın içindeki mekanik parçalar yapar. Gaz kolunun konumu, motor devri ve pompanın regülatör ayarı ne kadar yakıt basılacağını belirler. Ortada okunacak, yedeklenecek ya da değiştirilecek bir yazılım yoktur. Bu yüzden "chip" takarak ya da bilgisayar bağlayarak mekanik pompalı bir motordan güç almak mümkün değildir.
Traktörümde motor beyni var mı? Nasıl anlarım?
En kesin yol, traktörün marka, model ve üretim yılını bize yazmanızdır; motor ve beyin tipini kontrol edip size söyleriz. Kendiniz bakmak isterseniz şu işaretler yol gösterir:
- Göstergede arıza lambası ya da arıza kodu gösteren bir ekran varsa traktörde büyük ihtimalle motor beyni vardır.
- Enjektörlere giden borular tek bir kalın yakıt borusundan (rail) dağılıyorsa motor common rail'dir ve beyinlidir.
- Kabinde ya da motor tarafında arıza tespit cihazının takıldığı bir teşhis soketi varsa elektronik kontrol vardır.
- AdBlue deposu, DPF ya da egzozda sensörler varsa traktör yeni nesildir ve mutlaka bir motor beyni vardır.
- Gaz kolu doğrudan pompaya bağlıysa ve motorun üzerinde kablo demetiyle bağlı bir beyin yoksa traktör mekanik pompalıdır.
Mekanik görünen ama beyni olan traktörler
Bazı ara kuşak traktörlerde pompa ilk bakışta mekanik görünse de elektronik kontrollüdür; örneğin elektronik dağıtıcı pompalı ya da elektronik regülatörlü motorlar. Bu traktörlerde bir beyin bulunur ve yazılım imkânı beyin tipine göre ayrıca değerlendirilir. Emin değilseniz pompanın üzerindeki kablo bağlantısının ya da motor etiketinin fotoğrafını göndermeniz yeterlidir.
Mekanik pompalı traktörde güç kaybı varsa ne yapılmalı?
Eski traktörlerde güç şikâyetinin büyük kısmı yaşlanma ve bakım eksikliğinden gelir. Pompaya dokunmadan önce şu kontrollerin yapılması gerekir:
- Hava filtresi ve emme hattı: tıkalı filtre ya da kaçak veren hortum motoru havasız bırakır.
- Yakıt filtreleri, su ayırıcı ve depo: yakıttaki su ve tortu pompayı ve enjektörleri yıpratır.
- Enjektörler: püskürtmesi bozulan enjektör hem gücü düşürür hem duman yapar; atölyede test edilip ayarlanır.
- Turbo (varsa): yağ kaçağı, mil boşluğu ya da hortumlardaki kaçak gücü doğrudan düşürür.
- Supap ayarı ve kompresyon: aşınmış bir motor, pompa ne kadar yakıt basarsa bassın gücünü veremez.
- Gaz kolu bağlantısı: tam açılmayan bir bağlantı pompayı tam yüke çıkarmaz.
Pompa ayarıyla güç almak: dikkat edilmesi gerekenler
Mekanik pompanın yakıt miktarını artırmak teknik olarak mümkündür, ama bu bir yazılım işi değildir ve ehil olmayan ellerde motora zarar verir. Ölçüsüz fazla yakıt; siyah duman, yüksek egzoz sıcaklığı, piston ve segman hasarı ve aktarma organlarında aşırı yük demektir.
Pompa ayarı gerekiyorsa işi test tezgâhı olan bir pompa-enjektör (dizel) atölyesi, motorun sınırları içinde yapmalıdır. Bizim işimiz motor beyni yazılımıdır; mekanik pompa ayarı yapmıyoruz. Traktörünüzü yanlış bir beklentiyle yormamak için bunu baştan söylüyoruz.
Hangi traktörlere chip tuning yapılır?
Yazılım; common rail, elektronik pompalı ya da pompa-enjektörlü, motor beyni olan traktörlerde yapılır. AdBlue, DPF ya da EGR'li yeni nesil traktörlerin tamamı ile son yıllarda üretilen Tümosan, Başak, Erkunt, New Holland, Case IH, Deutz-Fahr, Massey Ferguson, John Deere, Kubota, Landini ve LS Tractor modellerinin çoğu bu gruptadır. Kesin cevap için beyin tipi kontrol edilir.
- Stage 1 yazılım: yük altında daha dengeli çekiş ve işe göre ayarlanmış yakıt kullanımı.
- AdBlue, DPF ve EGR arızalarında yazılımsal çözümler (mevzuatın izin verdiği kullanımda).
- Arıza kodu, checksum ve immobilizer çözümleri.